Bilim ve Amatör Astronomi Kulübü Derneği (BAAK) uzmanları Kırşehir Belediyesi’nin davetiyle Kırşehir’e gelerek kapsamlı bir çalışma başlattı. 

24 Ekim 2026 Cumartesi günü Kırşehir halkının da katılımıyla bilimin bayrağının yeniden göndere çekileceği Halk-Bilim buluşması gerçekleştirilecek

Cacabey Gökbilim Medresesi'nden Günümüze: Kırşehir’de Bilim Sevgisi ve Işık Kirliliği Çalışmaları Başlatıldı

Belediye Başkan Yardımcımız Nâzım Köksal ve Belediye ekimizde yer alan çalışma grubu, BAAK Derneği Başkanı Cem Özkan, Canan Bilgi ve Atila Tınkılıç ile birlikte Belediye Başkanımız Selahattin Ekicioğlu’nun, projenin hayata geçmesindeki görüşleri doğrultusunda 11-12 Eylül 2026 tarihlerinde saha çalışmalarına katıldılar.

İki gün süren İki saha araştırmaları  kapsamında kent içinde ve çevresinde SQM cihazlarıyla hassas ışık kirliliği ölçümleri yapıldı. Yapılan ölçümlerde, kent üzerindeki gök kubbenin bir alacakaranlık kuşağı gibi parladığını ve doğanın dengesini sarstığını gözlendi.

Konuya ilişkin bir açıklamada bulunan Belediye Başkanımız Selahattin Ekicioğlu, “bilindiği üzere Cacabey Gökbilim Medresesi, Türklerin bilim tarihindeki öncülüğünün köklü sembollerinden biridir. 800 yıl önce bu topraklarda gökyüzü gözlemi yapılmış olması, kültürümüz adına büyük bir gurur kaynağıdır. Ancak atalarımızın gök cisimlerini incelediği bu tarihi medresede, 11 Eylül 2026 tarihinde SQM cihazıyla yapılan ışık kirliliği ölçümünde 17.70 mag/arcsec² gibi düşündürücü bir değer kaydedilmiştir. Günümüz modern kent yaşamının bir sonucu olarak tüm yerleşim yerlerinde görülen bu yoğun ışık kirliliğinin, tarihi Gökbilim Medresesi’nde gökyüzünde sadece birkaç parlak yıldızın seçilebildiği bir gece görünüme sebebiyet vermesi konunun önemini ortaya koymaktadır.

Işık kirliliği, günümüzde farkında olunmasa da insan sağlığına, doğaya ve ekosisteme ciddi zararlar veren kritik bir çevre sorunudur. Canlılar doğal gece karanlığına adapte olmuştur; ancak kentlerimizdeki kontrolsüz ve aşırı dış ortam aydınlatmaları doğayı ve gökyüzü mirasını tehdit etmektedir. Gelişmiş ülkeler bu tehdide karşı karanlık gökyüzü parkları kurarak etkili bir mücadele yürütmektedir. Uluslararası alanda DarkSky International, bu parkların tescil edilmesine öncülük etmektedir. Ülkemizde de yerel yönetimlerin öncülüğünde benzer girişimler artmaktadır. Astroturizm kapsamında değerlendirilen bu girişimler Sanayi Bakanlığı’nca stratejik önemde görülmekte ve kalkınma ajanslarınca da desteklenmektedir. Ancak uluslararası sertifikasyon için her şeyden önce ışık kirliliğiyle mücadele edecek bilinçli bir topluma ve bu vizyona liderlik edecek kararlı bir yerel idareye ihtiyaç vardır. Kırşehir Belediyesi’nin, bu vizyonu hayata geçirebilecek öncü bir potansiyele sahip olduğunu düşünüyoruz.

Caca Bey'in kentte asırlar önce gözlemevi kurdurmuş olmasının tarihsel sorumluluğun bilincinde olan Kırşehir Belediyesi’nin davetiyle, Bilim ve Amatör Astronomi Kulübü Derneği (BAAK) uzmanları Kırşehir’e gelerek kapsamlı bir çalışma başlattılar.  BAAK’ın, 10 yıllık bilimi toplumla buluşturma misyonunun yanı sıra, ülkemizde ışık kirliliğiyle mücadele alanındaki öncü faaliyetleriyle hemşehrilerimizin de desteğiyle kalıcı ve örnek nitelikteki adımları edeceğine inanıyoruz.”

ARAZİ ÇALIŞMALARI VE POTANSİYEL ALAN İNCELEMELERİ

• Maden Çukuru ve Çevresi: Kentin kuzeyindeki Maden çukurunda yapılan incelemelerde, coğrafi olarak park yapılmasına elverişli olsa da kent ışıklarının yansımaları nedeniyle karanlık değerlerinin Karanlık Gökyüzü Parkı olması için henüz istenen düzeyde olmadığı saptanmıştır. Ancak bir Kent Gökyüzü Parkı olarak değerlendirilebileceği belirlenmiştir. 
• Cinli Höyük ve Seyfe Gölü Yakınları: Kırşehir’in doğusundaki bu noktalarda yapılan ölçümlerde, ışık kirliliği değerlerinin uluslararası park standartlarına yakın olduğu; çevredeki ışık kaynaklarının rehabilitasyon projeleriyle bu alanların standart değerlere taşınabileceği ve uluslararası bir karanlık gökyüzü parkın orta vadede hayata geçirilebileceği değerlendirilmiştir.

• Tarihi Kalıntılar: Karanlık Gökyüzü Parkı arayışları esnasında 12 Eylül Cumartesi günü Kervansaray Dağ sıralarının tepe noktalarında keşfedilen taş örme yapıların belki de kral mezarları ve gökyüzü tapınakları olabileceği değerlendirilmiş ve bölgenin ne denli zengin bir kültürel mirasa sahip olduğunu bir kez daha kanıtlamıştır.

KISA VE ORTA VADELİ ÇÖZÜM STRATEJİLERİ

Işık kirliliği, diğer çevre problemlerinin aksine büyük yatırımlar gerektirmeyen, doğru ve bilinçli adımlarla kolayca çözülebilecek bir sorun alanıdır. Belediyenin kontrolündeki parklarda armatürlerin doğru yönlendirilmesi, aşırı ışıktan kaçınılması ve ihtiyaç dışı aydınlatmaların sınırlandırılması büyük bir iyileşme sağlayacaktır. Orta vadeli strateji olarak ise, DarkSky International kriterlerine uygun bir "Kentsel Gece Gökyüzü Yeri" (Urban Night Sky Places) tescilinin kazandırılması hedeflenmektedir. "Kentsel Gece Gökyüzü Yeri" kavramı Karanlık Gökyüzü Parkları kavramından farklı olarak ışık kirliliğinin yoğun olduğu kentlerde muhteşem gökyüzünü görebilmek ve ışık kirliliğiyle mücadele edebilmek için önemli seçeneklerden biridir.  Ayrıca böyle bir park kapsamında Kırşehir Kent Konseyi Başkanı Müfit Göçen ve yetkililerle yapılan toplantılarda, onların önerileri de alınarak Cacabey Gökbilim Medresesi’nin ruhunu yaşatmak adına halkın kullanımına açık kalıcı bir teleskop kurulması fikri de masaya yatırılmıştır.

BİLİMİN BAYRAĞI YENİDEN GÖNDERE ÇEKİLİYOR

Bu önemli işbirliğinin bir başlangıç faaliyeti olarak BAAK tarafından Ulu Önderimiz Mustafa Kemal Atatürk’ün hayatına yön verdiği Ordinaryüs Prof. Dr. Aydın Sayılı’nın 1947 yılında Cacabey Medresesi’ndeki rasat kuyusu kazısında Türklerin bilim yaptığını ispatlamanın heyecanını bilim heyecanına bağlayan bilimsel keşfi simgeleyen özel bir etkinlik kurgulanmıştır. 24 Ekim 2026 Cumartesi günü tüm Kırşehirli hemşehrilerimizle birlikte, bilimin bayrağını yeniden göndere çekeceğimiz kapsamlı bir Halk-Bilim buluşması gerçekleştirilecektir.

KIRŞEHİR BELEDİYESİ VE BAAK ÖNCÜLÜĞÜNDE HAYATA GEÇİRİLECEK BÜYÜK BULUŞMANIN DETAYLARI NETLEŞTİ

Ulu Önderimiz Mustafa Kemal Atatürk’ün yönlendirmesiyle bilim tarihine adını yazdıran Ordinaryüs Prof. Dr Aydın. Sayılı’nın, 1947 yılında Cacabey Medresesi’nde gerçekleştirdiği rasat kuyusu kazısı; Türklerin gök bilimindeki köklü geçmişini ve bilimsel üstünlüğünü tüm dünyaya kanıtlamayı amaçlar. Sayılı’nın o gün hissettiği o büyük keşif ve aydınlanma heyecanı, günümüz bilim sevdalılarına ilham vermesi amacıyla; 24 Ekim 2026 Cumartesi günü tüm Kırşehir halkının katılımıyla kapsamlı bir Halk-Bilim Buluşması gerçekleştirilecek.

Gökyüzü gözlemleri, atölyeler ve ilham verici söyleşilerle zenginleştirilecek bu özel etkinlik, sadece geçmişin başarılarını anmakla kalmayacak; Kırşehir’de karanlık gökyüzü bilincinin ve ışık kirliliğiyle mücadelenin başlangıcı da olacak. Bilimin bayrağını tarihi Cacabey’in gölgesinde yeniden gururla göndere çekeceğimiz bu buluşmaya tüm halkımızı bugünden davet ediyoruz.